48 - 60 Ay Eğitimi

345 okunma

Çocukların gelişimsel özelliklerini tanıma ve değerlendirmenin asıl amacı, çocukların neleri bilmediği, yapamadığı değil, neleri bildiği ve yapabildiklerini anlamaktır. Bu bir anlamda çocukların güçlü yanlarının ortaya çıkarılabilmesi anlamına da gelmektedir. Çocukların yapabildiklerinden hareket ederek, yapabileceklerine dikkatinin çekilmesi ve yönlendirilip, geliştirilmesi önemlidir. Çocukları tanımak demek, çocukların yapabildikleri ve bildikleri kadar, neleri yapabilecekleri ve neleri bilmek istediklerini de ortaya çıkarmak demektir. Tabi ki çocuğun yaşından beklenen bazı standartlar göz ardı edilemez. Bu nedenle çocukların yaşları gereği beklenen gelişimsel durumun altında olması da önemli bir bulgudur. Bu nedenle çocukları tanıma ve değerlendirme süreci oluşturularak, çocuğun yaptıkları kadar yapamadıkları da dikkatle izlenmeli, gereken eğitsel destek sağlanmalıdır. Çocukları tanıma ve değerlendirme çalışmalarının, çocukların yapamadıkları üzerine yoğunlaştırılmasından kaçınılması gerekir. 

   Çocukların gelişim düzeylerinin daha kolay belirlenebilmesi, gözlemler sırasında dayanak oluşturması ve çocuk gelişim değerlendirme form ve raporlarının daha kolay hazırlanabilmeleri için 36-48 ay arası olan çocukların gelişim özelliklerini ayrı başlıklar halinde hazırlamak gereklidir. Bu özellikleri ‘’Gelişimin Kontrol Listesi’ ’olarak da kullanmak uygun olacaktır. Ancak bu özellikler genel özelliklerdir. Bireysel farklılıklar, çevre ve aile özellikleri ve daha pek çok faktör, belli yaş grubunda yer alan bir özelliğin düzeyini ve şeklini etkileyebilir. Bu özellikler asla değişmez ölçütler olarak da benimsenmemelidir.

   Çocukların gelişimsel özelliklerinin bilinmesini istememizdeki asıl amacımız; bilinçli olarak çocuklarımıza yaklaşılması, çocuklar arasındaki farklılıkları avantaja dönüştürmeyi hedeflemek ve bu şekilde öğrenme ortamlarını zenginleştirerek, çocuklarımızın gelişimlerinin desteklenmesidir.

   Çocukların, aynı yaşta olsalar bile, birbirlerinden farklı farklı özellikleri olan bireyler olduğunu unutmamak gereklidir. Aynı yaşlardaki çocuklar için, o yaşın kritik özellikleri olmakla birlikte çocukları birbirinden ayıran, onları özel yapan birçok özellikleri de vardır. Bu nedenle çocukları tanıma değerlendirme sürecinde, çocukların bireysel farklılıklarının kaçınılmaz olduğunu göz önünde bulundurarak öğrenen merkezli çoklu değerlendirme yöntem ve araçlarının kullanılması gerekir. Bir çocuğu tanıma ve değerlendirme, bir tür öğrenme sürecidir. Bir çocuğu tanımak ve değerlendirmek için, önce eğitim verip, eğitimin sonuçlanmasını beklemek gereksizdir. Çocuklar eğitim ve öğrenme süreci içerisinde, bu süreçten nasıl etkilendiklerini kendilerince uygun olan bir yolla bize yansıtacaklardır. Bir çocuğun öğrenmesi kadar, öğrendiklerini ifade etme yolları da özgün ve çok çeşitlidir. Bu nedenle çocuğu tanıma ve değerlendirme sürecinin, öğrenme sürecinin içinde ele alınması, her durumu da çocuk hakkında bir veri olarak dikkatle değerlendirmek önemlidir.

4 Yaşındaki Bir Çocuğun Dil Gelişim Özellikleri Nelerdir?

• Kendi kendine şarkı, şiir, tekerleme ve parmak oyunu söyleyebilir.
• Duygularını, hissettiklerini sözel olarak ifade edebilir.
• Konuşmaları sırasında cümle içinde sıfatları kullanabilir.
• Konuşmaları sırasında cümle içinde kişi zamirlerini kullanabilir.
• Konuşmaları sırasında cümle içerinde yer bildiren ifadeleri kullanabilir.
• Neden, nasıl, kim gibi sorular sorabilir.
• Arka arkaya gelişen iki olayı oluş sırasına göre anlatabilir
• Yapmış olduğu günlük işlerle ilgili olarak kendisine sorulan sorulara cevap verebilir.

4 Yaşındaki Bir Çocuğun Bilişsel Gelişim Özellikleri Nelerdir?

• Kız ya da erkek kendi cinsiyetinin farkındadır ve ayırt edebilir
• Diz, dil, boyun, kol, parmak gibi vücudunun bazı parçalarını, organlarını gösterebilir.
• Ona bir resim gösterdiğiniz zaman, gösterdiğiniz nesnenin tanımlamasını yapabilir.
• Renkleri tanıyabilir ve renkleri eşleştirebilir.
• 3 parçalı yapbozları tamamlayabilir
• Eksik çizilmiş olan insan resminin kollarını ve bacaklarını çizerek tamamlayabilir
• 1’den 10’a kadar olan nesneler içinde istenen sayıdaki nesne ya da nesneleri gösterebilir.
• Üç küple köprü yapabilir.
• Çeşitli eşleştirmeleri yapabilir
• 1’den 10’a kadar sayabilir.
• Bazı kavramları ayırt edebilir. Bu kavramlar büyük-küçük, az-çok, açık-kapalı, uzun-kısa gibi kavramlardır.

4 Yaşındaki Bir Çocuğun Sosyal-Duygusal Gelişim Özellikleri Nelerdir?

• Kendisine sorulduğu zaman ya da sorulmaksızın duygularını uygun şekilde ifade edebilir.
• Bazı nezaket sözcüklerini uygun yerlerde kullanabilir. Bunlar; Lütfen, teşekkür ederim gibi nezaket sözcük ifadeleridir.
• Herhangi bir durumda ya da oyun anında sırasını bekleyebilir.
• Arkadaşlar ile birlikte oynatılan grup oyunlarına katılabilir, grup oyunlarının kurallarına uyabilir. 
• Kendisi hakkında ve kendisi ile ilgili olan sorulara uygun cevaplar verebilir.

4 Yaşındaki Bir Çocuğun Psiko-Motor Gelişim Özellikleri Nelerdir?

• Ayak parmak uçlarında yürüyebilir.
• Müziğin ritmine uygun dans edebilir.
• Hareket halindeki büyük bir topu ayağı ile durdurabilir.
• Yerden zıplamış olan topu elleriyle yakalayabilir
• Kendisine doğru atılmış olan bir topu yakalayabilir.
• Yerde yuvarlanmakta olan bir topa tekme atabilir.
• Yere konulmuş ya da tutulan bir çemberin etrafında dönebilir.
• Oyun hamuru gibi yumuşak materyalleri kullanarak, parmaklarıyla ya da şekil vericileri kullanarak farklı şekiller oluşturabilir.
• Çeşitli malzemeler ve boyalar yardımıyla baskılar oluşturabilir. 
• Yan yana koyduğumuz zaman, sıvıları bir kaptan bir başka kabın içerisine aktarabilir.
• Özel hazırlanmış plastik çivi tahtasına çivileri önce takıp, sonra çıkartabilir.

4 Yaşındaki Bir Çocuğun Öz bakım Becerileri Gelişim Özellikleri Nelerdir?

• Yemek sırasında yardımsız olarak, çatal kaşık kullanarak kendi kendine yemeklerini yiyebilir.
• Odasında ya da oyun ortamında kendisine ait olan eşyaları toplayabilir, bir araya getirebilir.
• İhtiyacı olması durumunda burnunu mendille silebilir
• Giysileri arasından, düğmesi ve bağları olmayan giysilerini yardım almadan giyebilir.
• Giysilerinin önünü ve arkasını ayırt edebilir.
• Tuvalet gereksinimi hissettiğinde bağımsız olarak tuvalete gidebilir.
   Çocuk gelişen, büyüyen ve öğrenen dinamik bir varlıktır. Özellikle okul öncesi yaşlarındaki çocuk, büyüme ve gelişmesinin doruk noktasındadır, çok hızlı bir değişim içindedir. Bu nedenle çocuğun gelişmesine ayak uydurabilecek, güncel ve gelişiminin bütün boyutlarını kapsayan tanıma ve değerlendirme araçlarına gereksinim vardır. Çocuğu sadece tek bir gelişim alanına ait tek bir araç ile değerlendirmeye çalışmak hatalı bir davranış olacaktır. Bununla birlikte çocuğun özel bir alana ait bilgi, beceri ve davranışlarını değerlendirmeye yönelik olan araçlara da gereksinim vardır. 

   Çocuklar meraklı olan varlıklardır. Özellikle yaşamının ilk yıllarında eylemlerinin hedefi, merakını gidermeye yönelik keşfedici araştırmalar yapmaktır. Çocuk kendini ve dünyayı keşfetme çabası içindedir ve kendisine yabancı ve ilginç gelen birçok şeyle ilgilenir. Bu nedenle çocukları tanıma ve değerlendirme süreci içerisinde, çocuğun farklı ilgilerini ortaya çıkaracak olan, özel alanlar üzerinde de durulmalı, bir bütün olarak incelenmelidir.

   Çocukluğun ilk yılları bireyin tüm yaşam becerilerinin temellerinin atıldığı çok önemli bir dönemdir. Çocukların yaşamın ilk yıllarında kazanmış oldukları öğrenme alışkanlıklarının, bilgi ve becerilerinin yaşamın ilerleyen yıllarına aktarıldığı bilimsel olarak kanıtlanmıştır.